Kışlık soslar, konserveler, salça ve turşular bu dönemde hazırlanıyor. Sürdürülebilir mutfak takvimi ile mevsimsel ve yerel beslenme, karbon ayak izinin azaltılması, su ve enerji tasarrufu gibi pek çok fayda sağlanabiliyor. Atıksız mutfak pratikleriyle kışlık hazırlıklar yapılır ve gezegenin korunmasına katkı sağlanır. Eylül ayında mutfakta neler hazırlanır, bir göz atalım…
Eylül ayı, doğanın bize en cömert davrandığı ve kış mevsimi için taze yiyeceklerin hazırlığını yaptığımız çok önemli bir dönemi ifade ediyor. Kışlık soslar, konserveler, salça ve turşular geleneksel olarak bu dönemde hazırlanıyor. Ancak bu hazırlıklar sadece damak tadımıza hitap etmekle kalmıyor; küresel iklim kriziyle mücadelede de kritik bir rol oynuyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve
Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) gibi uluslararası resmi kuruluşların raporları, mevsimsel beslenmenin ve gıda koruma yöntemlerinin gezegenimizin geleceği için en etkili bireysel çözümlerden biri olduğunu gösteriyor.
Neden Eylül Ayında Kışlık Hazırlık Yapmalıyız?
FAO verilerine göre, küresel sera gazı emisyonlarının üçte birinden fazlası (%34) gıda sistemlerimizden kaynaklanıyor. Sürdürülebilir bir mutfak takvimi uygulamak, bu oranı düşürmek için harika bir fırsat sunuyor. FAO'nun raporları, yerel ve mevsimsel beslenmenin uzun mesafe taşımacılığından kaynaklanan emisyonları büyük ölçüde engellediğini vurguluyor. Eylül ayında bolluk dönemini yaşayan ürünleri işleyerek saklamak, kışın seralarda yüksek enerji harcanarak üretilen veya binlerce kilometre uzaktan ithal edilen ürünlere olan ihtiyacı azaltıyor.
Mevsim dışı endüstriyel tarım ve gıdaların aylarca yapay soğuk hava depolarında saklanması muazzam bir enerji tüketimine yol açıyor. Gıdaları eylül ayında konservelemek veya kurutmak, bu endüstriyel depolama yükünü hafifletiyor. Aynı zamanda gıda İsrafının önlenmesine de bu sayede katkı sağlanabiliyor.
WWF ve Tesco tarafından yayınlanan "Driven to Waste" raporuna göre, dünyada üretilen gıdaların yaklaşık %40'ı hiç tüketilmeden israf ediliyor ve bu israf küresel sera gazı emisyonlarının %10'una neden oluyor. Eylül ayındaki mahsul bolluğunu doğru saklama yöntemleriyle korumak, tarlada veya mutfakta oluşacak gıda kaybının önüne geçiyor.
Eylül Ayında Mutfakta Neler Hazırlanır?
Eylül ayının yıldız ürünleri olan patlıcan, incir ve taze ceviz gibi besinleri atıksız mutfak pratikleriyle kışa taşımak mümkün.
Domates Sosları ve Salçalar
Eylül ayında en fazla domates sosları ve salça yapımları öne çıkıyor. Kışın taze domates tüketmek yerine eylül ayında kavanozlanmış yerli domatesleri kullanmak, karbon ayak izini ciddi oranda düşürüyor. Olgunlaşmış eylül domateslerini kaynatarak sterilize edilmiş cam kavanozlarda konserve haline getirebilir veya geleneksel yöntemlerle güneşte kurutarak nefis salçalar hazırlayabilirsiniz.
Patlıcan ve Biber Konserveleri / Kurutmaları
Eylül ayının en taze ürünlerinden patlıcanları közleyerek dondurucuya kaldırabilir ya da dilimleyerek güneşte kurutabilirsiniz. Kurutma yöntemi, sıfır enerji tüketimi sağladığı için en çevre dostu saklama biçimidir.
Probiyotik Turşular
Kornişon, biber, kelek ve taze fasulye gibi eylül sebzelerini fermente ederek turşu kurabilirsiniz. Fermantasyon, gıdaları korurken hiçbir yapay enerji (pişirme veya dondurma) gerektirmez ve bağırsak sağlığınızı destekler.
İncir ve Meyve Reçelleri / Kuruları
Eylülün son taze incirlerini ve mürdüm eriklerini kurutarak kışlık sağlıklı atıştırmalıklar elde edebilirsiniz. Kabuklarını ve saplarını ise komposto veya meyve sirkesi yapımında değerlendirerek sıfır atık prensibini uygulayabilirsiniz.
Atıksız Mutfak Pratikleri İçin İpuçları
WWF'in sürdürülebilir mutfak tavsiyelerinden yola çıkarak, kışlık hazırlık yaparken şu adımlara dikkat edebilirsiniz:
Sapları ve Kabukları Değerlendirin: Domates kabuklarını kurutup toz haline getirerek çorba baharatı yapın. Sebze saplarını biriktirip dondurun; kışın harika bir sebze suyu (bouillon) elde etmek için kaynatın.
Doğru Porsiyonlama Yapın: Konservelerinizi tek seferde tüketebileceğiniz boyutlardaki kavanozlara kurun. Açılan ve tüketilmeyen konservelerin bozulup israf olmasını engelleyin.
Cam Kavanozları Yeniden Kullanın: Yeni kavanoz almak yerine geçmiş yıllardan kalan cam kavanozları sterilize ederek tekrar kullanın. Bu sayede ambalaj üretiminden kaynaklanan emisyonları sınırlandırmış olursunuz.
Sonuç olarak, Eylül ayında mutfağımızda attığımız her küçük adım, küresel ölçekte büyük bir değişimin parçasını oluşturuyor. Mevsiminde beslenmek ve kışlık hazırlıkları geleneksel, atıksız yöntemlerle yapmak sadece bütçemizi korumakla kalmaz; su kaynaklarımızı, toprağımızı ve atmosferimizi de korur. Bu Eylül ayında kavanozları sevgiyle ve bilinçle doldurarak gezegenimizin korunmasına katkı sağlayalım.