Ticari ve bireysel ödemelerde hem güvenli hem de yazılı ödeme aracı olarak kullanılan çekler özellikle yüksek tutarlı işlemlerde nakit kullanımına güçlü bir alternatif sunar. Çek kullanımının temelini oluşturan çek karnesi, bankalar tarafından belirli şartlar altında verilen ve çek düzenleme yetkisini gösteren resmi bir araçtır. Peki çek nedir, ne işe yarar? Çek defteri nasıl alınır? Çek nedir, nasıl kullanılır? “Çek karnesi nedir?” sorusunun yanıtı ve konuyla ilgili merak ettiğiniz tüm detayları aşağıda okuyabilirsiniz.
Çek nedir?
Çek bankaya hitaben yazılan ve belirli bir tutarın, üzerinde adı geçen kişiye ya da hamile ödenmesini emreden kıymetli evraktır. Türk Ticaret Kanunu kapsamında düzenlenen çeklerin, ödeme aracı olmalarının yanı sıra güven unsuru da taşıdıklarını eklemek isteriz.
Çek ne işe yarar?
“Çek ne işe yarar?” sorusuna net biçimde yanıt vermek mümkün. Çek, borcun ödenmesini yazılı ve resmi bir belgeye bağlayarak taraflar arasında güven sağlar. Özellikle ticari hayatta vadeli ödeme alacak takibi ve finansal planlama açısından önemli avantajlar sunar. Çek sayesinde nakit taşıma riski azalır. Aynı zamanda kayıtlı ödeme sistemi oluşturulur.
Çek koçanı nedir?
Pek çok kişi çek koçanının ne olduğunu merak eder. Çek koçanı çek yapraklarının bağlı bulunduğu ve her çekin arka plan bilgisini içeren bölümdür. Koçan üzerinde çek numarası, banka bilgileri ve hesap sahibine ait detaylar yer alır. Çek takibinin sağlıklı yapılabilmesi için çek koçanının son derece önemli olduğunu belirtmek isteriz.
Çek karnesi nedir?
Çek karnesi bankaların müşterilerine verdiği ve içinde belirli sayıda çek yaprağı bulunan resmi defterdir. Bu karne kişinin ya da işletmenin çek düzenleme yetkisine sahip olduğunu gösterir.
Çek defteri ve çek karnesi arasındaki fark
Çek defteri ve çek karnesi kavramları günlük kullanımda sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da teknik olarak aralarında küçük farklar bulunur. Çek karnesi bankanın müşterisine çek düzenleme yetkisi verdiğini gösteren resmi ve bütünsel belgedir. İçerisinde belirli sayıda çek yaprağı bulunur. Ayrıca bankanın onayını temsil eder. Çek defteri ise bu karnenin içindeki her biri ayrı ayrı ödeme aracı olarak kullanılan çek yapraklarını ifade eder. Yani çek karnesi genel yapıyı ve yetkiyi, çek defteri ise fiilen kullanılan çekleri temsil eder.
Bireysel çek karnesi nedir?
Bireysel çek karnesi ticari faaliyeti bulunmayan gerçek kişilere verilen çek karnesidir. Genelde kişisel borç ilişkilerinde ya da sınırlı hacimli ödemelerde kullanılır. Bankalar bireysel çek karnesi verirken daha sıkı değerlendirme yapabilir.
Çek defteri nasıl alınır?
Çek defteri alabilmek için öncelikle bir bankada çek hesabı açmanız gerekir. Bankalar başvuru sahibinin finansal geçmişini detaylı şekilde inceler.
Bankadan çek nasıl alınır?
Ticaretle uğraşan kişilerin büyük kısmı bankadan nasıl çek alındığını merak eder. Bankadan çek almak için ilgili bankaya başvuru yapılır. Banka, kredi notu, hesap hareketleri ve varsa ticari geçmişi değerlendirir. Uygun görülmesi hâlinde çek karnesi teslim edilir.
Çek karnesi nasıl alınır?
Çek karnesi nasıl alınır sorusuna verilecek yanıtlar birkaç adımdan oluşur. Çek karnesi almak için izlenen adımları genel olarak şu şekilde sıralayabiliriz:
- Bankada vadesiz hesap açılması
- Çek hesabı talebinde bulunulması
- Bankanın risk ve sicil değerlendirmesi
- Onay sonrası çek karnesinin teslim edilmesi
Çek hesabı açma işlemleri
Çek hesabı çek düzenlemek için açılan özel bir hesaptır. Bu hesap üzerinden çek ödemeleri yapılır. Bankalar bu hesabı düzenli olarak takip eder.
Çek karnesi alma şartları nelerdir?
Çek karnesi almak belirli şartlara bağlıdır. Bu şartlar bireysel ve ticari kullanıcılar için farklılık gösterebilir.
Bireysel çek karnesi şartları
Bireysel çek karnesi almak isteyen kişiler için aranan temel şartlar şunlardır:
- Çek yasağı bulunmaması
- Olumlu kredi notu
- Düzenli gelir ya da hesap hareketi
- Bankanın risk kriterlerine uygunluk
Ticari çek karnesi şartları
Ticari çek karnesi almak isteyen işletmelerden ise genelde şu belgeler talep edilir:
- Vergi levhası
- Ticaret sicil kaydı
- İmza sirküleri
- Mali tablolar
- Şirket ortaklarının finansal durumu
Bankalar çek karnesi verirken nelere dikkat eder?
Bankalar çek karnesi verirken başvuru sahibinin finansal güvenilirliğini detaylı şekilde değerlendirir. Öncelikle kişinin ya da işletmenin kredi notu, geçmiş ödeme alışkanlıkları ve bankacılık sicili incelenir. Daha önce karşılıksız çek kaydı veya çek yasağı bulunup bulunmadığı önemlidir. Ayrıca hesap hareketlerinin düzenli olup olmadığı, gelir düzeyi ve ticari faaliyet hacminin de değerlendirildiğini eklemek isteriz. Ticari başvurularda şirketin mali tabloları ve ortakların finansal durumu dikkate alınır. Bankalar incelemelerle olası riskleri minimize etmeyi amaçlar.
Çek nasıl kullanılır?
Çek kullanımı belirli kurallara tabidir. Hatalı düzenlenen çekler geçersiz sayılabilir ya da hukuki sorunlara yol açabilir.
Çek doldurma nasıl yapılır?
Çek doldurma işlemi son derece basit adımlardan oluşur. Çek doldururken dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıralayabiliriz:
- Tarih açık ve net yazılmalıdır.
- Tutar hem rakamla hem de yazıyla belirtilmelidir.
- Lehtar adı eksiksiz yazılmalıdır.
- İmzanın bankadaki imza ile birebir uyumlu olması gerekir.
Çek doldurma örneği
Örneğin 50.000 TL tutarında bir çek düzenlerken rakam kısmına 50.000,00 TL, yazı kısmına ise Elli bin Türk Lirası yazılır. Tarih ve imza mutlaka tamamlanır.
Çek türleri nelerdir?
Çekler kime düzenlendiğine göre farklı türlere ayrılır.
Hamiline çek
Hamiline çek üzerinde isim yazmayan ve çeki elinde bulunduran kişinin tahsil yetkisine sahip olduğu çek türüdür. Devir kolaylığı sağladığı için ticarette sıkça kullanılır.
Nama yazılı çek
Nama yazılı çek belirli bir kişi adına düzenlenir. Bu çek sadece adı yazılı kişi tarafından tahsil edilebilir.
Emre yazılı çek
Emre yazılı çek ciro yoluyla başkasına devredilebilen çek türüdür. En yaygın kullanılan çek türlerinden biridir.
Çek kullanımında dikkat edilmesi gerekenler
Çek kullanımı hem hukuki hem de mali sorumluluklar doğurduğu için dikkat ve özen gerektirir. Çek düzenlerken tarih, tutar, lehtar bilgileri ve imzanın eksiksiz ve hatasız şekilde yazılması önem taşır. Çekin vade tarihinde ödenebilmesi için çek hesabında yeterli bakiye bulundurulması gerektiğini hatırlatmak isteriz. Vade planlaması yapılmadan düzenlenen çekler karşılıksız kalma riski oluşturur. Ayrıca çekin kime verildiği, ciro edilip edilmeyeceği ve çek türünün de kontrol edilmesi gerekir. Düzenli hesap takibi yapmak, çek kaynaklı hukuki sorunların önüne geçilmesine yardımcı olur.
Karşılıksız çek nedir?
Karşılıksız çek vade tarihinde hesapta yeterli bakiye bulunmaması nedeniyle ödenemeyen çektir. Karşılıksız çek düzenlemek hem hukuki hem de cezai yaptırımlara neden olabilir.
Çek yasaklısı olmamak için yapılması gerekenler
Çek yasağına düşmemek için:
- Hesap bakiyesi düzenli olarak kontrol edilmelidir.
- Vade tarihleri iyi planlanmalıdır.
- Gereğinden fazla çek düzenlenmemelidir.
Çek ve çek karnesi işlemlerinizi güvenle yönetmek, ticari ödemelerinizi hem düzenli hem kontrollü şekilde gerçekleştirmek için Akbank’ın sunduğu bankacılık çözümlerinden yararlanabilirsiniz. Akbank, çek hesabı açılışından çek karnesi başvurularına kadar tüm süreçlerde güçlü finansal altyapısı ve deneyimiyle yanınızda olur. Dijital bankacılık kanalları sayesinde hesap hareketlerinizi kolayca takip edip çek ödemelerinizi planlayarak finansal risklerinizi yönetebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Çek karnesi ücreti ne kadar?
Çek karnesi ücreti bankaya ve çek yaprağı sayısına göre değişiklik gösterir.
Çek karnesi ne kadar sürede alınır?
Gerekli değerlendirmeler tamamlandıktan sonra çek karnesi genellikle birkaç iş günü içinde teslim edilir.
Her banka çek karnesi verir mi?
Her banka çek karnesi verir. Ancak her banka kendi risk politikası çerçevesinde başvuruyu onaylama ya da reddetme hakkına sahiptir.
Kaynaklar:
https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc094/kanuntbmmc094/kanuntbmmc09405941.pdf
https://mgm.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/181020191529596273.pdf