Varant Alımı ile İlgili SSK

Varant alımı ile ilgili merak ettiğiniz her şey!

Varant alımı ile alma veya satma hakkı satın alınır, ancak yükümlülük altına girilmez.

Her bir varantın bir ihraççısı ve ihraççı riski vardır. Hak kullanıldığında hak edilen nakdi ödeme yükümlülüğü ihraççıdadır. Varantlar, piyasa yapıcılığı ile işlem görürler. Yani ihraççı kurum ya da yetkilendirdiği aracı kurum, varantları almaya ya da satmaya razı olduğu alım ve satım fiyatlarını sürekli olarak sisteme girerek varanta fiyat kotasyonu sağlar. Varantın fiyatı opsiyondaki primdir. Bu fiyat (prim) karşılığında dayanak varlığı alma ya da satma hakkı alınır. Varant satın alan kişi hakkını kullanmak istediğinde ihraççıya başvurur, yani buradaki hakkın kullanılması karşılığındaki yükümlülük ihraççıya aittir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için de ihraççı olabilecek kurumlara sınırlamalar getirilmiştir. En başta, ihraççının yükümlülüklerini yerine getirebilecek mali güce sahip olması beklenir.

Dayanak Varlıklarımız

  • BIST 30 Hisse Senetleri
  • BIST Ana Endeksleri
  • BIST 30 Hisselerinden Oluşan Sepet Varantlar


 

Hesap Açılışı

Bankamız nezdinde hisse senedi işlemlerinizi gerçekleştirdiğiniz bir yatırım hesabınız var ise "Varantlara İlişkin Risk Bildirim Formu"nu imzalamanız işlem yapmanız için yeterlidir.

Eğer yatırım hesabınız yoksa; Akbank T.A.Ş. ve Akyatırım Menkul Değerler A.Ş. Yatırım Hizmetleri Çerçeve Sözleşmesi imzalayarak bir yatırım hesabı açtırmanız ve "Varantlara İlişkin Risk Bildirim Formu''nu imzalamanız gerekmektedir.

Risk Bildirim Formu

İşlem​ saatlerimiz

  • Birinci Seans 09:50-12:30
  • İkinci Seans 14:20-17:30


 

İşlem Kanalları

  • Ak Yatırım Yurt içi Satış


 

Emir Öncelik Kuralları

BIST varant pazarında "piyasa yapıcılı çok fiyat-sürekli müzayede" sistemi geçerlidir. Yani piyasa yapıcı üye alış-satış kotasyonu verir, verilen alım-satım emirleri fiyat ve zaman önceliği kurallarına göre sisteme kabul edilir.

Kotasyon aralığı dahilindeki fiyatlardan karşı taraftaki uygun fiyatlı alış-satış emirleriyle eşleşir. Bu emirlerin içerisinde kotasyon emirleri de olabilir. Piyasa yapıcı üye, kotasyon girmeden varantlara emir girişi yapılamaz.

Emir İptali ve Değişikliği

Varantlarda emir iptali vardır.

Emir değiştirme (fiyat iyileştirme, fiyat kötüleştirme ve miktar değiştirme yönünde) özelliğine sahiptir.

Varantlarda Açığa Satış ve Ödünç Menkul Kıymet

Varantlarda açığa satış işlemi yapılmaz ve ödünç menkul kıymet olarak kullanılmaz.

İşlem Saatleri

  • Birinci Seans: 09:50-12:30
  • İkinci Seans: 14:20-17:30

(Varantlar açılış seansına dahil edilmezler.)


 

Takas ve Dönüşüm

Varantların takas işlemleri diğer hisse senetlerinde olduğu gibi T+2'dir.

Varantlarda son işlem günü vade sonu günüdür (V). Vade sonunda varantı elinde tutan hak sahibi, eğer varant kârda ise dönüşüme katılır.

Son işlem gününde gerçekleşen işlemlerin takası tamamlanır (V+2) ve varantın son hak sahipleri belirlenir.

(V+3). gün ise hak kullanım işlemleri başlar.

BIST'de işleme bağlamış olan varantlarda nakit uzlaşı ile varant dönüşümü yapılmaktadır.

 

Varant nedir?

Yapılandırılmış ürünler sınıfından bir finansal araç olan varantlar, 13/08/2010 günü BIST'de Kurumsal Ürünler Pazarı'nda işlem görmeye başladı. Uluslararası piyasalarda da giderek ilginin ve işlemin arttığı varantlarda büyük kazançlar sağlandığı gibi, ciddi miktarda kayıplar da oluşabilmektedir. Bu yüzden de varantların işleyişi, özellikleri, fiyatını etkileyen faktörler ve ne tür risklere sahip oldukları gibi bilgiler yatırımcılar açısından oldukça önemlidir. Opsiyon sözleşmelerinin menkul kıymetleştirilmiş halidir. Belirli bir vadeleri vardır. 

Varant, elinde bulunduran kişiye, dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan, belirli bir tarihte veya belirli bir tarihe kadar alma veya satma hakkı veren ve bu hakkın kaydi teslimat ya da nakit uzlaşı ile kullanıldığı menkul kıymet niteliğindeki sermaye piyasası aracıdır.

Varant satın alan yatırımcı, ödediği bedel karşılığında bir dayanak varlığı değil, o dayanak varlığı alma ya da satma hakkını satın alır. Bir hak satın alınmış olduğundan dolayı da kâr payı, rüçhan, tasfiyeden öncelikli yararlanma, oy kullanma, bilgi edinme gibi haklar varantlarda yoktur.

 

Fiyat Marjları

Baz fiyat olmadığı için tavan ve taban da yoktur. Bütün emirler piyasa yapıcının verdiği alım satım kotasyonları aralığında gerçekleşir.

Kotasyon aralığı dışındaki fiyatlardan verilen emirler de sisteme kabul edilir. Ancak bu emirler kotasyon aralığına dahil olana kadar işlem görmezler.

Piyasa yapıcı tarafından girilmiş olan kotasyonun tamamen bitmesi durumunda, 3 dakika içinde piyasa yapıcısı kotasyonu minimum kotasyon miktarına tamamlar. Bunu yapmaması durumunda sistem otomatik kotasyon atar.

 

Varantlarda Bulunan Riskler

İhraççı riski: İhraççının yükümlülüklerini yerine getirememesi durumudur.

Kaldıraç Riski: Kaldıraç nedeniyle varant yatırımında yüksek kârlar sağlanabilir; aynı zamanda yüksek zararlar da oluşabilir. Piyasada oluşacak fiyat hareketleri sonucunda yatırılan paranın tümü kaybedilebilir. Ancak buradaki risk, varanta ödenen toplam bedel ve ödenen komisyonlarla sınırlıdır.

Bütün bu bilgilerin yatırımcıya duyurulması için işlem yapılmadan önce, Varant Risk Bildirim Formu imzalatılır. 

Vergi

BIST'de yapılan varant alım satım işlemlerinde %10 oranında stopaj kesintisi bulunmaktadır.

 

NedenVarant Alırız?

Alım varantı mı yoksa satım varantı mı?

Dayanak varlığın fiyatında büyük ölçüde değişiklik olabileceğine dair beklentiler varant alımındaki en büyük sebeptir. Ancak buradaki önemli nokta, alım varantı mı yoksa satım varantı mı alınacağıdır.

Dayanak varlığın beklenen fiyat hareket yönü, alım ya da satım varantı alma kararını etkiler. Dayanak varlığın fiyatının yükselmesi bekleniyor ise alım varantı, dayanak varlığın fiyatının düşmesi bekleniyor ise satım varantı alınır.

Varantlar kaldıraçlı olarak işlem görürler. Kaldıraç en basit anlatımıyla, dayanak varlıktaki bir birim değişikliğin varantın fiyatında ne kadarlık değişim yarattığıdır. Yatırımcıların ödedikleri prim alınan pozisyon büyüklüğünün belli bir oranıdır.

Örneğin, kullanım fiyatı 8 TL olan bir varantın fiyatı 0,60 TL ise, yatırımcı 0,60 TL ödeyerek 8 TL fiyatlı bir dayanak varlığın fiyat hareketinden etkilenir.

 

Varantın Vadesine Göre Çeşitleri

Amerikan Tipi Varantlar: Vadesinden önce herhangi bir zamanda kullanılabilen varantlardır. Diğer tüm etkenler aynı kalsa dahi, kullanım zamanındaki esneklik nedeniyle Amerikan Tipi varantlar daha pahalıdır.

Avrupa Tipi Varantlar: Sadece vadesinde kullanılabilen varantlardır. Dönüşüm vade sonundan önce olamaz.

Varant alan yatırımcının üç seçeneği vardır:

  • Vade sonunu bekler.
  • Varantı vade içinde satabilir.
  • Varantı işleme koyup (varant dönüşümü), hakkını kullanabilir. (Amerikan tipi varantlar vade içinde işleme konulabilir, ancak halihazırda BIST'de Amerikan tipi varantlar bulunmamaktadır)

Varantın kullanımındaki en önemli unsur vadesine göre ne çeşit olduğudur.

 

Varant Dönüşümü

Varant alınmasıyla sahip olunan hakkın kullanılmasına "varant dönüşümü" ya da varantın işleme konulması denilir. Dönüşüm kaydi uzlaşma ile ya da nakdi uzlaşma ile olabilir.

Kaydi Uzlaşma ile Dönüşüm: Varantı alan yatırımcı dayanak varlığın izahnamede yer alan fiyat üzerinden hesaplanan tutarını ihraççıya öder; ihraççı da karşılığında dayanak varlığı kaydi olarak varant sahibine teslim eder.

Nakdi Uzlaşma ile Dönüşüm: Dayanak varlığın piyasa fiyatı ile varantın kullanım fiyatı arasındaki fark hesaplanarak varantı alan yatırımcının hesabına aktarılır.

 

Varantın Fiyatını Etkileyen Faktörler

Bir varantın değeri beş değişkenin hareketinden etkilenmektedir. Bu değişkendeki hareketlerin varant fiyatlarını ne yönde etkilediği aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Değişken  Alım Varantının Fiyatı Satım Varantının Fiyatı
Dayanak Varlığın Fiyatı
Temettü Beklentisi
Oynaklık
Faiz Oranı
Vade tarihi

 

Varantın Değeri

Varantın Fiyatı = Varantın İçsel Değeri+Zaman Değeri

İçsel Değer: Varantın kârda olup olmadığını gösterir. Zararda ya da başabaş olan varantlarda içsel değer sıfırdır.

Zaman Değeri: Varantın tüm ömrü için ödenecek olan karşılıktır. Vadeye kalan gün sayısı azaldıkça varantın zaman değeri de düşer. Vade günü zaman değeri sıfırdır.

Zararda olan varantların içsel değeri sıfır olup, vade günü zaman değeri de sıfırlanacağı için varant "değersiz" olacaktır. 

Örneğin; kullanım Fiyatı 8 TL olan alım ve satım varantlarında varantın fiyatı aşağıda gösterilmiştir.

Varant Türü Dayanak Varlık Kullanım Fiyatı Dayanak Varlığın Cari Fiyatı Vade Varant Fiyatı İçsel Değer Zaman Değeri 
AlımA Hissesi896 ay1,510,5 
AlımA Hissesi893 ay1,310,3 
AlımA Hissesi87,53 ay0,300,3 
SatımA Hissesi896 ay0,500,5 
SatımA Hissesi873 ay1,310,3 

 

Başabaş Nokta

Alım Varantlarında = Varantın Kullanım Fiyatı+Varantın Fiyatı

Satım Varantlarında = Varantın Kullanım Fiyatı-Varantın Fiyatı

Örnek:

A hissesinin alım varantında;
Kullanım Fiyatı: 8 TL
Varantın Fiyatı: 0,60 TL ise 
Başabaş Nokta: 8,60 TL'dir. Dayanak varlığın cari fiyatı 8,60'ın üzerinde ise kâr edilir.

A hissesinin satım varantında;
Kullanım Fiyatı: 8
Varantın Fiyatı: 0,60 TL ise 
Başabaş Nokta: 7,40 TL'dir. Dayanak varlığın cari fiyatı 7,40'ın altına gelirse kâr edilir.

 

 Hisse Senedi Hesabı Aç

Vergilendirme ve Duyurular

Kazancınıza dair tüm vergilendirme bilgileri ve yasal mevzuat hakkındaki duyurular...

Detaylı Bilgi

Döviz Kurları

Döviz kurları ve döviz alım satımı hakkında bilmek istedikleriniz.

Detaylı Bilgi

 Birebir Bankacılık