VİOP

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP)

VİOP, Borsa istanbul A.Ş.'de vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alınıp satılabildiği piyasadır. 05/08/2013 tarihinde VOB piyasası ile VİOP (Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası) birleşmiş olup, Bankamız ilk aşamada VOB'dan VİOP'a devrolan BİST 30 Endeks, TL/Dolar, TL/ Euro, Euro/Dolar, TL/Gram Altın, Dolar Ons ve Baz Yük Elektrik sözleşmelerinde emir iletim aracılığı yapacaktır.

VİOP Resmi İnternet Sitesi için tıklayın.


Döviz Kurları

Döviz kurlarını anında görüntüleyebilir, hesaplama aracı ile döviz alım-satımlarını hesaplayabilir ve Akbank Direkt üzerinden tüm işlemlerinizi vakit kaybetmeden yapabilirsiniz.

Detaylı Bilgi

Vergilendirme ve Duyurular

Kazancınıza dair tüm vergilendirme bilgileri ve yasal mevzuat hakkındaki duyurular.

Detaylı Bilgi

Sık Sorulan Sorular

Kimler VİOP'ta işlem yapar?

Riskten korunmak isteyen yatırımcılar: Bir sermaye piyasası aracı, döviz, kıymetli maden ve malı kullanan, bunlarda pozisyon tutan ve gelecekte meydana gelebilecek beklenmedik değişimlerden korunmak isteyen yatırımcılar vadeli piyasalarda spot piyasadaki pozisyonlarının tersi yönünde pozisyon alırlar.

Fiyat hareketlerinin getirdiği fırsatlardan yararlanmak isteyen yatırımcılar: Fiyat beklentileri çerçevesinde kar elde etmek isteyen yatırımcılar için vadeli piyasalar özellikle kaldıraç etkisi ile önemli fırsatlar sunar. Kaldıraç etkisi ise aynı zamanda yatırımcılar için risk oluşturabilmektedir.

Arbitrajcılar: Arbitrajcılar, iki veya daha fazla piyasada, üründe ve/veya vadede eş zamanlı yapılan alım satım işlemleri ile risksiz kar elde etmeyi hedeflerler.

VİOP’un avantajları nedir?

Kaldıraç unsuru: VİOP’da pozisyon almak için, pozisyon büyüklüğüne göre daha düşük bir başlangıç teminatının bulunması gerekmektedir. Vadeli piyasalarda yatırımcılar gerek fiyat artışlarından gerekse fiyat düşüşlerinden kaldıraçlı olarak getiri elde etme imkanına sahiptirler.

Çift taraflı pozisyon alabilme imkanı: Fiyatların her iki yöne hareketinden de kazanç elde edilebilir.

Vergi avantajı: Bireysel yatırımcılar için dövize dayalı kontratlarda %10, diğer tüm kontratlarda %0 stopaj uygulanmaktadır. Kurumsal yatırımcılar ise kurumlar vergisine tabiidir.

Portföy çeşitlendirmesi: Vadeli piyasalar portföy çeşitlendirmesi ve dolayısıyla riskin yayılması açısından farklı seçenekler sunar.

Karşı taraf riski: Takasbank, VİOP sözleşmelerinde merkezi karşı taraf hizmeti vermektedir. Yani alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı konumundadır, işlemlerin takasının tamamlanması Takasbank’ ın güvencesi altındadır.

Teminatların nemalandırılması: Takasbank'ta teminat hesaplarında tutulan Türk Lirası cinsinden işlem teminatları Takasbank Fon Yönetimi tarafından nemalandırılır.

VİOP’ta dikkat edilmesi gereken konular nelerdir?

Kaldıraç riski: Spot piyasaya göre düşük tutarlar ile pozisyon alındığı için, aleyhte oluşacak piyasa hareketlerinde, gerçekleşebilecek yüksek zararlar nedeniyle ana para kaybı riski vardır.

Likidite riski: Yoğun işlem gören sözleşmeler dışında işlem gören diğer sözleşmelerde likidite darlığı ortaya çıkabilir ve alım-satım fiyat teklifleri arasındaki fark da açılabilir. Bu durum pozisyon kapamayı ve kar realizasyonunu güçleştirebilir.

Vade sonu: VİOP da işlem gören tüm sözleşmelerin önceden belirlenmiş bir vade sonu bulunmaktadır. Vade sonunda kapatılmayan pozisyonlar, son işlem günü fiziki ya da nakdi uzlaşı ile otomatik olarak son bulur.

VİOP’ta hangi pazarlarda işlem yapılan pazarlar hangileridir?

Elektrik Türev Pazarı

Emtia Türev Pazarı

Endeks Türev Pazarı

Kıymetli Madenler Türev Pazarı

Pay Türev Pazarı

Yabancı Endeksler Türev Pazarı

Metal Türev Pazarı

BYF Türev Pazarı

Faiz Türev Pazarı

VİOP’ta kullanılan teminatlandırma yöntemi nedir?

​İşlem öncesi ve işlem sonrası olmak üzere iki katmanlı bir risk yönetimi yapısı oluşturulmuştur. İşlem sonrası risk yönetimi Takasbank tarafından yapılır. Piyasada gerçekleştirilen işlemler için portföy bazında teminatlandırma yöntemi uygulanır. Portföy bazında teminat hesaplamasına esas teşkil edecek parametreler Takasbank tarafından belirlenir ve duyurulur. Risk yönetimi ve teminatlandırma yöntemine ilişkin olarak Takasbank Merkezi Karşı Taraf Mevzuatı hükümleri uygulanır. Takasbank, portföy bazında teminatlandırma işlemlerinde Standard Portfolio Analysis of Risk (SPAN) algoritmasını kullanır. SPAN algoritmasında değişik fiyat ve volatilite (oynaklık) değişim seviyelerine dayalı olarak oluşturulan senaryolar arasından maksimum risk göz önünde bulundurularak, teminat tutarı portföy bazında hesaplanmaktadır.

Risk oranı ve riskli hesap nedir?

Risk oranı, sürdürme teminatının [Toplam teminat +/- Geçici Kar Zarar] tutarına oranıdır. Bu oran %100'den büyük ise hesap "riskli" duruma düşer. Riskli duruma giren hesabın tüm pasif emirleri otomatik olarak iptal edilir. Hesap, teminat yatırarak ve/veya bulunması gereken teminat tutarını azaltıcı işlem yaparak riskli durumdan çıkabilir. Riskli hesaplar için teminat yatırılabilir ancak teminat çekilemez.

Opsiyon Sözleşmesi Nedir?

Opsiyonlar, belli bir vadeye kadar (veya belirli bir vadede), opsiyona dayanak varlık oluşturan belli miktardaki bir malı, finansal ürünü, sermaye piyasası aracını veya ekonomik göstergeyi belli bir fiyattan (kullanım fiyatı) alma yada satma hakkını, belli bir prim karşılığında opsiyonu satın alan kişiye (Uzun pozisyon sahibi) veren ancak zorunlu tutmayan, buna karşın opsiyonun satıcısını (Kısa pozisyon sahibi) alıcısı tarafından talep edilmesi halinde satmaya zorunlu tutan sözleşmelerdir.​​

​​Opsiyonu satın alan taraf belirli bedel (opsiyon primi) karşılığında hakkın sahibi iken, opsiyonu satan taraf ise bu bedel karşılığında yükümlülük altına girendir. Opsiyon alıcısının zararı en fazla ödenen opsiyon primi kadarken, opsiyonu satan tarafın karı en fazla opsiyon primi kadardır.

İki tip opsiyon vardır: Avrupa ve Amerika tipi opsiyonlar. Amerika tipi opsiyonlar, sözleşme ile tanınan hakkın vade sonuna kadar herhangi bir tarihte kullanılabilirken Avrupa tipi opsiyonlarda hak sadece vade sonunda kullanılabilmektedir. VİOP’ta işlem gören opsiyonlar Avrupa tipi opsiyonlardır.

Opsiyon Sözleşmelerinde işlem yapmanın avantajları ve riskleri nelerdir?

Opsiyon alış işlemleri, maksimum opsiyon primi kadar zarar riskine karşılık teorik olarak dayanak varlık fiyatı ile orantılı sınırsız kar imkanı sunar, bu sebeple opsiyon işlemleri bireysel ve kurumsal yatırımcılar tarafından korunma ve kar elde etme amaçlı işlemlerde yoğun bir şekilde tercih edilmektedir. Opsiyon satış işlemleri ise sınırlı kar karşılığında, teorik olarak sınırsız zarar riski taşırlar.​

VİOP’ta bulunması gereken teminat ve sürdürme teminatı nedir?

Bulunması Gereken Teminat: Hesaptaki son açık pozisyon ve son SPAN parametre dosyası verilerine göre hesaplanan tutardır.

Sürdürme Teminatı: Piyasada oluşan zararlar ya da nakit dışı teminatların değerlerinin düşmesi sonucunda, bulunması gereken teminatın inebileceği en düşük seviyedir. Sürdürme teminat seviyesi, bulunması gereken teminat değerinin %75'i olarak belirlenmiştir.

VİOP’ta hangi kıymetleri teminat olarak kabul etmektedir

VİOP’ta nakdi ve gayrinakdi teminatla işlem yapılabilir.

Gün sonu uzlaşma fiyatı nedir?

Borsa'da gün sonunda açık pozisyonların değerlemesinde esas alınan fiyattır.

Teminat Tamamlama Çağrısı (Margin Call) nasıl oluşur?

İşlem teminatı tutarının sürdürme teminatı seviyesinin altına inmesi durumunda Takasbank tarafından teminat tamamlama çağrısı yapılır. Teminat tamamlama çağrısı gün sonunda yapılır, borsa tarafından gerek duyulması halinde gün içerisinde de gerçekleştirebilir. Teminat tamamlama yükümlülüğünü ertesi gün saat 13:55'e kadar yerine getirilmediği takdirde otomatik pozisyon kapatma sistemi devreye girer ve gerektiği kadar pozisyonu piyasa fiyatından kapatılır.

Vade sonu uzlaşma fiyatı nedir?

Vade sonuna dek kapatılmamış pozisyonların değerlemesinde esas alınacak olan fiyattır.

Vade tarihinde uzlaşma nasıl gerçekleşir?

Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde vade tarihinde uzlaşma fiziki teslimat ve nakdi uzlaşı şeklinde gerçekleştirilir. Fiziki teslimatta üzerinde anlaşılan dayanak varlık el değiştirir. Nakdi uzlaşıda ise sözleşme fiyatı ile vade tarihindeki cari fiyat arasındaki fark kadar tutar taraflar arasında el değiştirir.

Pay vadeli işlem ve pay opsiyon sözleşmelerinde uzlaşma yöntemi olarak fiziki teslimat uygulanır. Pay endeks opsiyon sözleşmeleri, BIST 30 Endeks, TL/Dolar, TL/Euro, EUR/USD, Altın, Dolar/Ons Altın, EgePamuk, Anadolu Kırmızı Buğday, Baz Yük Elektrik vadeli işlem sözleşmelerine uzlaşma yöntemi ise nakdi uzlaşıdır.


VİOP’ta uzun ve kısa pozisyon ne anlama geliyor?

VİOP'ta uzun (long) pozisyon alım işlemlerini; kısa (short) pozisyon ise satım işlemlerini ifade etmektedir.

VİOP’ta ters işlemle pozisyon kapatmak ne demektir?

VİOP'ta yatırımcı vade sonunu beklemeden uzun (alım) pozisyonu satarak; kısa (satım) pozisyonu ise alım yaparak kapatabilir.

VİOP’ta pozisyonları kapatmadan nakit para çekilebilir mi?

Hesapta bulunan pozisyonlar dolayısı ile bulundurulması gereken teminat tutarının üzerindeki nakit tutarlar pozisyon kapatmadan da çekilebilir, gün içi oluşan karlar ise bir sonraki işe günü çekilebilir.

VİOP’ta seans saatleri nedir?

Sözleşmelerin normal seans saatleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır​:

Sözleşmeler

İşlem Saatleri

Pay Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri

09:30 - 18:10

Diğer Sözleşmeler

​​

09:30 - 18:15