BES, gönüllü katılım esasına dayanmaktadır. İsteyen katılımcılar, belirli bir katkı payını, kendi ihtiyaçlarına göre düzenlenecek emeklilik sözleşmesini imzalayarak sisteme dahil olur.
Katımcılar, istedikleri aylık katkı miktarını en az 10 yıl boyunca ödemek şartıyla, 56 yaşını doldurduklarında emeklilik hakkını kazanır. Bu kriterler, sistemden emekli olarak ayrılmak ve vergisel anlamda maksimum faydanın sağlanması içindir. Sistemden stopaj vergileri ödenmek suretiyle istenildiği zaman ayrılınabilmektedir.
Bu sürede katkı payları, oluşturulan emeklilik fonlarında ve değişik emeklilik planları içinde değerlenir.
Katılımcı emeklilik hakkı kazandığında birikimlerini aylık, 3 aylık, 6 aylık veya yıllık maaş; toplu para veya bir kısım toplu para, bir kısım maaş şeklinde alabilir.
Bireysel Emeklilik Sistemi, hem bireyler hem de kurumlar için faydalar getirmektedir.
Bireysel olarak, kendisinin ve yakınlarının geleceğine önem veren, ek bir güvence talep eden herkes bu sistemden yararlanabilir.
Kurumsal alanda ise, insan kaynakları politikalarına önem veren, nitelikli iş gücünün motivasyonunu, dolayısı ile toplam performansını arttırmayı hedefleyen tüm kurumlar, bu sistemde kendileri için vergi avantajı dahil çeşitli olanaklar bulacaktır.