Ne kadar riske tahammülüm var? Getiri potansiyeliniz alabileceğiniz riskle yakından alakalıdır. Yatırım yaparken ne ölçüde risk alabileceğinizi kendinize sormanız gerekir.

Benim için risk ne demektir? Kimi yatırımcı için risk "anaparadan kaybetme ihtimali" kimine göre ise "beklenen getirinin elde edilememe ihtimali" dir. Sizin için riskin tanımının ne olduğuna karar vermeniz gerekmektedir.

Birikimimin ne kadarını yatırıma yönlendireceğim? Nakit akışınızı gözden geçirip, birikiminizin ne kadarını yatırıma ayıracağınıza karar vermeniz doğru olacaktır.

Yatırımımın vadesi nedir? Yatırımınızı hangi vadede yapacağınızı, bu miktara ne süreyle ihtiyaç duymayacağınızı belirlemeniz, seçeceğiniz enstrümanlar için belirleyici faktörlerden biridir.

Yatırımımın amacı nedir? Belirli bir hedefe yönelik olarak mı, birikiminizin değerini korumak amacıyla mı ya da yüksek oranda getiri elde etmek için mi yatırım yaptığınız, alacağınız riski belirleyecektir.

Piyasalara dair beklentim nedir? Risk/getiri arayışınıza, piyasalarla ilgili kendi beklentilerinizi katmanız durumunda yatırım alternatifleriniz farklı bir şekil alabilecektir.

Almak istediğiniz risk seviyesine uygun fonu seçin. A tipi fonlar hisse içerdiklerinden dolayı B tipi fonlara göre daha yüksek risk taşırlar. Bununla birlikte her A tipi ve her B tipi fon aynı risk seviyesine sahip değildir. Risk seviyesini tespit etmek için Yatırım Fonu'nun "karşılaştırma ölçütü"ne bakmanız yerinde olacaktır.

Fonun risk seviyesini anlamak için "Karşılaştırma Ölçütü"ne bakın. Karşılaştırma ölçütü fonun ortalama olarak ne oranda hangi yatırım aracına yatırım yapacağını gösteren iyi bir göstergedir. Karşılaştırma ölçütünde %75 oranında hisse bulunduran fon, %50 oranında hisse bulunduran fona göre daha riskli bir yatırım aracıdır.

Fonun bulunduracağı maksimum ve minimum yatırım oranları için "Yatırım Strateji Band Aralığı" na bakın. Bu size fonun alabileceği maksimum risk konusunda fikir verecektir.

Fonun geçmiş performansı önemli bir göstergedir. Bir fonun nasıl yönetildiğine dair fikir edinmek için geçmiş dönem performansına bakmak doğru olacaktır. Böylece farklı piyasa koşullarında, ortalama ve istikrarlı bir getiri mi, yoksa belli dönemlerde yüksek ya da düşük getiri mi sağlandığı görülebilecektir.

Benzer türdeki fonların getirileriyle kıyaslama yapın. Kıyalama yaparken farklı türdeki fonları değil, aynı türdeki fonları kıyaslamaya özen gösterin. Örneğin A tipi hisse fonla, B tipi Tahvilbono fonunun getirisini kıyaslamak çok yanlış olacaktır.

Fon yönetim ücreti ve giriş/çıkış komisyonlarını karşılaştırın. Fonlar birbirinden farklı yönetim ücretine sahiptir. Fon yönetim ücretindeki farklılıklar getirinizin farklılaşmasına neden olacaktır. Fondan giriş ya da çıkış komisyonu alınması da karar verirken dikkate alınacak bir diğer noktadır.

Fonlarda getiri garantisi olmadığını unutmayın. Geçmiş dönem getirileri önemlidir, ancak gelecek için garanti teşkil etmez. Yatırım Fonu alırken risk aldığınızı ve herhangi bir getiri garantisi verilmediğini unutmayın.

Fonu almak ve satmak için gereken ihbar süresi, likidite ihtiyaçlarınızı karşılamanız için önemlidir.Likit fonlar haricindeki fonlarda uygulanan ileri valör uygulamasının detaylarını öğrenin. Birikiminize ihtiyacınız olduğunda fonu nakde çevirmek için ne kadar süreye ihtiyacınız olacağını bilmeniz çok önemlidir.

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından fonlar, Fon Tipi ve Fon Türü olarak farklı sınıflara ayrılmışlardır. Fon tipi sınıflandırmasına göre, A Tipi yatırım fonlarının portföylerinin aylık ortalama bazda en az % 25'i Türk şirketlerinin hisse senetlerinden oluşur. B Tiplerinin portföylerinde böyle bir sınırlama yoktur. Fonların A veya B Tipi olması konusunda önemli olan nokta A Tipi fonlara vergi avantajı tanınmasıdır.

Fon türü sınıflandırmasına göre ise, portföye alınacak menkul kıymetler göz önünde bulundurularak, 11 ayrı yatırım fonu türü tanımlanmıştır. Bunlar; Tahvil ve bono fonu, Hisse senedi fonu, Sektör fonu, İştirak fonu, Grup fonu, Yabancı menkul kıymetler fonu, Altın ve diğer kıymetli madenler fonu, Değişken fon, Karma fon, Likit fon ve Endeks fondur.

Fonun getirisinin kıyaslanması için, fon yönetim stratejisine uygun olarak belirlenen endekslerdir. Bir Yatırım Fonu'nun hangi risk grubuna hitap ettiği karşılaştırma ölçütü ile kolaylıkla anlaşılır. Örneğin %80 KYD-Tüm Bono Endeksi ve %20 KYD-ON Brüt Repo endeksinden oluşan bir tahvil bono fonunun ağırlıklı olarak uzun vadeli bonolara yatırım yaptığı anlaşılmaktadır.

Fonlar için karşılaştırma ölçütünün belirlenmesi haricinde, karşılaştırma ölçütünde kullanılan yatırım araçlarının en çok ve en az hangi oranda bulundurulacağı da belirlenmektedir. Strateji bant aralığı olarak adlandırılan bu hareket bandı, fonun ne oranda risk alabileceğini, ya da hangi yatırım aracına minimum ne oranda yatırım yapılacağını belirtmektedir.

Likit fon harici fonlarda, fonunuzu paraya çevirebilmek için fon sahibinin, bir ya da iki gün (bu süre daha fazla olabilir) öncesinden bildirimde bulunması gerekmektedir. Fonun nakit pozisyonunu ayarlayabilmesi bakımından bu süre her bir fon için farklı şekilde belirlenebilmekte ve ilan edilen izahname ile yatırımcılara duyurulmaktadır.

Likit Fonlar portföylerinde ters reponun haricinde vadesine 180 günden az kalmış Hazine Bonosu/Devlet Tahvili bulundurabilirler. Ancak portföyün vadesi 45 günden fazla olamaz. Hisse senedi ise kesinlikle bulunduramazlar.

Portföyünün minimum %25'i hisse senedinden oluşan fonlar A tipi olarak sınıflandırılmasına karşın, her A tipi fon aynı risk/getiri beklentisine sahip değildir. Portföyünde bulundurduğu hisse senedi oranı daha yüksek olan fonlar daha riskli sınıfa girerler. Ayrıca A tipi Değişken fon'un bulunduracağı minimum hisse senedi oranı %25 iken, A Tipi Hisse Fon %51, A Tipi Endeks Fon %80 oranında hisse bulundurmak zorundadır.

Hazine Bonosu / Devlet Tahvil'lerinde hisse senedinden farklı olarak vade sözkonusudur. Fon portföyünde bulunan Hazine Bonosu/Devlet Tahvilleri'nin vadeye kalan gün sayılarının portföydeki oranıyla ağırlıklandırılması sonucunda fonun ortalama vadesi elde edilir. Ortalama vade ile risk/getiri beklentisi arasında doğru orantı söz konusudur. Ortalama vade uzadıkça, risk/getiri beklentisi de artar.

A Tipi fonlar hisse senedi bulundurduğundan dolayı, ekonomideki gelişmelerin olumlu olduğu, büyümenin yüksek seyrettiği, pozitif beklentilerin ön plana çıktığı dönemlerde genellikle B tipi fonlardan daha yüksek getiri sağlar. Tersi durumda ise B tipi fon getirileri A tiplerine göre daha yüksek olacaktır. Bunlar genel kural değildir ve fonun getirisi fonun ne denli başarılı yönetildiğiyle de doğrudan ilişkilidir.

Fonun karşılaştırma ölçütü ve yatırım stratejisini inceledikten sonra sizin beklentilerinizi karşıladığını düşünüyorsanız, tek bir fona yatırım yapmak doğru olacaktır. Ancak sizin beklentinize uygun bir fon olmadığını düşünüyorsanız fonlardan oluşan bir sepet yapmak doğru yaklaşım olacaktır.

Farklı iki yatırım aracının getirilerini kıyaslarken "net getiri" yani stopajdan arındırılmış getiri gözönünde bulundurulmalıdır. Halen mevduattan alınan stopaj %15, fonlardan alınan stopaj %10 oranındadır. Portföyünü minimum %51 oranında hisse senedinden oluşturan fonların bir yıl elde tutulması durumunda elde edilecek gelir ise vergiden muaf tutulmuştur.